Một khu đất nằm trong "danh mục" khiếu kiện kéo dài

Chủ yếu khiếu nại giá bồi thường giải tỏa
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bình Dương Trần Thị Kim Vân cho biết: Hàng năm tỉnh nhận được trên dưới 6.500 đơn KN,TC, trong đó khoảng 90% do cấp cơ sở phường, xã tiếp nhận. Cụ thể năm 2005 nhận 6.794 đơn, năm 2006 nhận 6.544 đơn và 3.523 đơn nhận trong 9 tháng đầu năm nay. Toàn bộ các đơn thư KN này đều đã và đang được tỉnh thụ lý, hòa giải thành, ngoại trừ 49 vụ việc được xếp vào loại “phức tạp, dây dưa kéo dài” với hơn một nửa trong số đó là KN đông người. Thời gian khiếu kiện dài nhất cho đến nay là vụ bà Vương Cúc, bà Nguyễn Thị Vàng KN suốt 15 năm (1992-2007).
Nội dung KN chủ yếu liên quan đến giá bồi thường giải tỏa đối với DA quy hoạch, chỉnh trang đô thị. 25/49 vụ phức tạp kéo dài bao năm qua thuộc diện này, ngoài ra là những khiếu kiện do tranh chấp đất giữa công dân, đòi lại đất cho mượn, đòi lại nhà-đất đã được Nhà nước quản lý theo Quyết định 111/CP… Tuy nhiên, những dạng sau hầu hết đều là khiếu kiện đơn lẻ. Trong tổng số đơn thư KN, chỉ có hơn 10% vụ việc là KN đúng, 3,03% vụ có đúng có sai, còn lại gần 87% là khiếu kiện sai! Thậm chí nhiều vụ việc Bộ Tài nguyên-Môi trường, Thanh tra Chính phủ và một số bộ, ban ngành TƯ phải nhập cuộc, có ý kiến chỉ đạo kết luận đúng sai rõ ràng, nhưng đương sự vẫn đeo đẳng đòi… xử lại...
Nguyên nhân KN từ đâu?
Không phải ngẫu nhiên mà những “lùm xùm” khiếu kiện tại Bình Dương thời gian qua lại tập trung vào giá bồi thường giải tỏa. Do tốc độ công nghiệp hóa nhanh, các công trình đầu tư cơ sở hạ tầng, trường học, y tế, khu công nghiệp xuất hiện đủ loại hình. Khi triển khai, nhiều DA phải thực hiện qua nhiều năm, giá bất động sản biến động, trong khi giá đền bù không điều chỉnh kịp khiến người dân thắc mắc, làm “căng” với tỉnh. Nhiều vụ việc do mở rộng đường, quy hoạch chỉnh trang đô thị nên giá đất tăng vọt, dẫn đến tranh chấp đất trong xóm làng, thậm chí thân tộc gia đình… từ đó làm tăng số lượng đơn thư KN.
Cuối cùng là do nhận thức của người dân. Trong bối cảnh kinh tế-xã hội tỉnh ngày càng phát triển, cơ cấu kinh tế và phân bổ dân cư cũng thay đổi, nhưng một bộ phận dân cư chưa thích ứng được với thực tế, nhận thức pháp luật còn hạn chế, nhất là dân ở vùng nông thôn. Đâu đó trong quá trình thực hiện, nhiều cán bộ có chức trách còn để xảy ra sai sót, tiêu cực, thiếu công bằng nên “cái xảy nảy cái ung” để người dân thiếu lòng tin vào chính quyền, chính sách hiện hành. Điều này giải thích vì sao người dân thắc mắc, thưa kiện, dễ bị kẻ xấu lợi dụng kích động, lôi kéo, xúi giục đi khiếu kiện, dẫn tới những vụ việc khiếu kiện đông người, kéo dài, phức tạp.
Chung tay giải quyết

Để giải quyết tốt vấn nạn khiếu nại, Bình Dương đã xây dựng 3 tổ giúp việc cho UBND tỉnh. Đó là: * Tổ thẩm định đơn: Bao gồm Thanh tra tỉnh cùng các ban ngành thẩm định giải quyết. Sau khi có kết luận của Chánh Thanh tra thì chuyển đến Phó Chủ tịch chuyên trách giải quyết KN,TC ký quyết định. Trường hợp chưa chấp nhận với kết luận ấy, chính Phó Chủ tịch tỉnh sẽ phúc tra lại. * Tổ kiểm tra quyết định hành chính: Khi quyết định hành chính đã được lãnh đạo cấp tỉnh ban hành nhưng cấp dưới vì lý do gì đó không thực hiện, Tổ sẽ đi kiểm tra, xem xét; nếu xét thấy quyết định không phù hợp với thực tế cuộc sống thì báo cáo để tỉnh điều chỉnh lại. * Tổ tư vấn pháp lý: Khi có người KN lên cấp cao hơn đối với những quyết định của tỉnh, Tổ này giúp tư vấn cho tỉnh. Nếu có quyết định nào đó của tỉnh bị kiện ra Tòa án, UBND tỉnh sẽ cử tổ này thay mặt ra tòa.

Trước những khó khăn như vậy, Bình Dương đã làm tốt công tác hòa giải. Tỷ lệ hòa giải thành cao, đạt trên 70% số vụ việc liên tục từ năm 2003 đến nay; kéo giảm số vụ việc KN xuống từ 6.794 đơn thư KN năm 2005 còn 6.544 vụ năm tiếp theo, 9 tháng đầu năm 2007 chỉ còn 3.523 KN. Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Thị Kim Vân, kết quả ấy là nhờ Bình Dương đã huy động cả hệ thống chính trị của tỉnh vào cuộc, đồng thời coi đây là nhiệm vụ trọng tâm. Công tác tiếp dân đều đặn hàng tuần dưới sự chủ trì luân phiên của UBND, HĐND, Tỉnh ủy, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh; tổ chức hàng loạt cuộc đối thoại với người dân; thành lập các đoàn công tác kiểm tra việc giải quyết khiếu kiện đông người, phức tạp, kéo dài ở các huyện thị… Đặc biệt từ hai năm nay, Bình Dương đã thành lập ban giải quyết KN,TC kéo dài, do Phó Chủ tịch UBND Trần Thị Kim Vân làm Trưởng ban. Nhiệm vụ của Ban đặc biệt này là đi sâu sát tình hình khiếu nại tại 7 huyện; thị trong tỉnh, chuyển những vụ việc KN kéo dài về để tỉnh nghiên cứu, đề ra hướng giải quyết cụ thể.
Chính với cách làm ấy, suốt từ năm 2006 đến nay, Bình Dương đã không để xảy ra “điểm nóng” trên địa bàn tỉnh.
Thiện Nhân-Phan Tư