H.Thanh Tổng hợp từ Internet

Có lẽ đối với mọi người, cụm từ “công nghệ lobby” còn khá xa lạ, bởi ở Việt Nam hoạt động này còn khá mới mẻ, nhiều người không biết tới và đối với một số người nó còn mang ý nghĩa tiêu cực khi đề cập đến. Thế nhưng trên thế giới, ở các nước phát triển, lobby được pháp luật thừa nhận và hoạt động công khai. Từ “lobby” hiểu theo nghĩa đơn giản là “vận động hành lang”, trên thực tế thì hoạt động này có muôn hình vạn trạng.

Ở các nước, chuyên gia lobby (lobbyist) hoạt động nhằm gây ảnh hưởng, tác động đến các quan chức, những người có thẩm quyền; các hoạt động chuẩn bị lên kế hoạch, nghiên cứu và các hoạt động hỗ trợ để thực hiện một mục đích nào đó... Kể từ khi Liên minh Châu Âu chọn Bruxells (Bỉ) làm trụ sở thì dòng chảy lobbyist cũng ồ ạt kéo về đây, bởi các công ty biết rằng nhất cử nhất động ở đây dều ảnh hưởng tới tương lai, tới chiến lược hoạt động lâu dài của họ. Các lobbyist sẽ hoạt động dưới những cái tên như: văn phòng đại diện báo chí, tư vấn, tìm hiểu thị trường, luật... Theo thống kê, hiện có khoảng 1000 nhà báo nước ngoài, 3000 hãng lobby các loại (văn phòng giao tế nhân sự, đại diện của các doanh nghiệp, liên đoàn nghề nghiệp...) với số nhân viên khoảng 15.000 người. Riêng số lobbyist ở Bruxelles đã tương đương với số nhân viên của EU. Điều này cho ta thấy các doanh nghiệp, các nước quan tâm đến hoạt động lobby như thế nào. Trên lý thuyết thì thể chế của Châu Âu hoạt động trên cơ sở công khai, mọi quyết định đều phải được 15 nước thành viên với hơn 600 dân biểu thông qua trước bàn dân thiên hạ; nhưng thực tế các cuộc vận động hành lang của các lobbyist có tác động và ảnh hưởng rất lớn đến các quyết định này.

Đơn cử như Pháp đã phải trả giá cho việc không quan tâm đến công nghệ lobby là việc hàng đống hồ sơ làm ăn của các công ty Pháp vẫn ằm phủ bụi trên bàn của các quan chức EU. Hay Scheider Electrics lên tiếng rằng học thiệt hại vài tỷ euro vì các quan chức Bruxelles không cho học sát nhập với Legrand vào năm 2001.

Còn người Anh thì hỉ hả với hoạt động lobby cực kỳ hiệu quả của mình, đang “ăn nên làm ra” tại Bruxelles. Về lĩnh vực tư vấn, người Anh có 2 công ty: Hill & Knowton và Busson Marsteller; về luật thì có Cleary Gottlieb, Linklaters.

Vậy các lobbyist làm gì để gây ảnh hưởng? Họ tiếp xúc với các đối tác, các quan chức... mời đối tác đến nhũng nhà hàng sang trọng nhất, mời đi hội thảo nước ngoài, phát các hồ sơ kỹ thuật, thi thoảng gọi điện thoại, hay bất chợt đến văn phòng làm việc tặng quà, mời các quan chức giữ vai trò cố vấn cho công ty...

Sau vụ thua kiện cá Basa có lẽ chúng ta cũng cần nhìn nhận lại vấn đề lobby. Được biết trong vụ kiện tôm, Thái Lan đã phải chi khoảng 2 tỷ USD cho việc thuê các công ty lobby của Mỹ. Cũng trong vụ kiện bán phá giá tôm, Liên minh tôm miền nam (SSA) và Hiệp hội tôm Lousianna (LSA) ngoài việc thuê Công ty Luật Dewey Ballantine còn sử dụng hàng loạt các công ty khác như: Livingston, Jones Walker, Poievent & Denegre để tổ chức các hoạt động lobby nhằm tạo sự ủng hộ trong vụ này. Kết quả vụ kiện thì đã rõ. Chúng ta không thể đứng ngoài xu thế hội nhập, và dĩ nhiên để có chỗ đứng ở thị trường nước ngoài, chính phủ và các doanh nghiệp Việt Nam có lẽ đã đến lúc cần phải quan tâm nhiều hơn đến điều này.